ΔΙΣΤΑΖΕΙΣ ΝΑ ΞΕΚΙΝΗΣΕΙΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ;

Η ψυχοθεραπεία δεν είναι μόνο για ανθρώπους που περνούν μία κρίση ή αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες. Αφορά επίσης τις καθημερινές προκλήσεις, το άγχος, τις σχέσεις, την ανασφάλεια και κάθε στιγμή που νιώθουμε ότι κάτι μέσα μας χρειάζεται προσοχή. Είναι ένας χώρος για να εξερευνήσουμε τι μας επηρεάζει βαθιά, πώς σκεφτόμαστε και πώς αισθανόμαστε, είτε πρόκειται για έντονα συναισθήματα είτε για πιο ήπιες δυσκολίες που όμως επηρεάζουν τη ζωή μας. Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που διστάζουν να κάνουν το πρώτο βήμα προς την ψυχοθεραπεία. Κάποιοι τη συνδέουν με την έννοια της «τρέλας», άλλοι τη βλέπουν σαν κάτι περίπλοκο ή δύσκολο, ενώ άλλοι απλώς αναβάλλουν τη διαδικασία, γιατί νιώθουν αμηχανία ή δεν ξέρουν τι να περιμένουν. 

Aυτοί οι φόβοι και οι προκαταλήψεις είναι συνηθισμένοι, αλλά συχνά δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα της ψυχοθεραπείας – μίας πορείας όπου η φροντίδα, η υποστήριξη και η κατανόηση του εαυτού είναι το κέντρο της διαδικασίας. 

Έχω πάει σε ψυχολόγο στο παρελθόν αλλά δεν είδα αποτέλεσμα. Γιατί να προσπαθήσω ξανά;

Η εμπειρία της ψυχοθεραπείας μπορεί να διαφέρει πολύ από άνθρωπο σε άνθρωπο και από θεραπευτή σε θεραπευτή. Το ότι μία προηγούμενη συνεδρία ή σειρά συνεδριών δεν ήταν βοηθητική δεν σημαίνει ότι η ψυχοθεραπεία συνολικά δεν μπορεί να σε στηρίξει. Η θεραπευτική σχέση παίζει σημαντικό ρόλο (ποσοστό 60% σύμφωνα με έρευνες) καθώς επίσης η προσέγγιση που χρησιμοποιείται, αλλά και ο χρόνος που δίνεις στον εαυτό σου για να δουλέψει η ψυχοθεραπεία. Η ψυχοθεραπεία δεν θεωρείται άμεση λύση και βοήθεια. Απαιτεί συνέπεια, προσπάθεια και συμμετοχή από το ίδιο το άτομο, βήμα-βήμα, για να υπάρξει πραγματική εξέλιξη και αλλαγή. 

Δεν ξέρω τι είδους ψυχοθεραπεία μου ταιριάζει. 

Είναι απόλυτα φυσιολογικό να μην γνωρίζει κάποιος ποια προσέγγιση του ταιριάζει. Η πρώτη επαφή με έναν ψυχολόγο μπορεί να λειτουργήσει και ως χώρος ενημέρωσης, όπου συζητιούνται οι ανάγκες σου και διερευνάται ποια θεραπευτική κατεύθυνση μπορεί να είναι πιο βοηθητική. 

Δεν αισθάνομαι άνετα να μιλάω για τα προσωπικά μου σε έναν άγνωστο.

Η αίσθηση αμηχανίας ή δυσκολίας στην αρχή είναι συχνή. Η εμπιστοσύνη δεν είναι κάτι που δημιουργείται άμεσα, αλλά χτίζεται σταδιακά μέσα από μία σταθερή και ασφαλή θεραπευτική σχέση. Στη διαδικασία αυτή, ο ρυθμός και τα όρια καθορίζονται κοινά τόσο από το θεραπευτή αλλά και από το ίδιο το άτομο. 

Δεν είμαι «τρελός/ή» για να πάω σε ψυχολόγο. 

Η ψυχοθεραπεία δεν απευθύνεται μόνο σε σοβαρές ψυχικές διαταραχές. Πολλοί άνθρωποι απευθύνονται σε ψυχολόγο για θέματα καθημερινότητας, άγχος, δυσκολίες στις σχέσεις, μεταβάσεις ζωής ή για προσωπική ανάπτυξη και αυτογνωσία. 

Δεν πιστεύω ότι μπορεί να με βοηθήσει. 

Ο σκεπτικισμός και η αμφισβήτηση είναι συνηθισμένα και χρήσιμα εργαλεία. Η ψυχοθεραπεία δεν βασίζεται στην «πίστη» ούτε απευθύνεται σε συγκεκριμένα στοιχεία προσωπικότητας, αλλά σε μία διαδικασία συνεργασίας που εξελίσσεται σταδιακά. Συχνά χρειάζεται χρόνος ώστε να διαπιστώσει κάποιος αν η διαδικασία τον βοηθά και με ποιον τρόπο. 

Φοβάμαι ότι μπορεί να ανακαλύψω κάτι σοβαρό για τον εαυτό μου.

Ο φόβος αυτός είναι ανθρώπινος. Η ψυχοθεραπεία, όμως, δεν έχει στόχο να «τρομάξει» ή να πιέσει κάποιον να αντιμετωπίσει κάτι πριν νιώσει έτοιμος. Αντίθετα, προσφέρει έναν χώρο όπου δύσκολα συναισθήματα ή σκέψεις μπορούν να εξερευνηθούν με ασφάλεια και σταδιακά. Όταν η αποφυγή γίνεται επανειλημμένα, δεν εξαφανίζει τον φόβο - αντίθετα του δίνει «άδεια» να συσσωρεύεται και να μεγεθύνεται. Η αναβολή συχνά ενισχύει την αβεβαιότητα, το άγχος και την αίσθηση ότι «δεν μπορώ να τα καταφέρω». 

Τα συζητάω ήδη με τους φίλους μου. Δεν αρκεί αυτό; 

Οι φίλοι είναι πολύ σημαντικοί στη ζωή μας και μπορούν να προσφέρουν σημαντική συναισθηματική στήριξη. Η ψυχοθεραπεία, όμως, διαφέρει γιατί παρέχει ένα επαγγελματικό και ουδέτερο πλαίσιο, όπου η συζήτηση εστιάζει αποκλειστικά στις ανάγκες του ατόμου, με εργαλεία και τεχνικές που βοηθούν στην κατανόηση και επεξεργασία βαθύτερων μοτίβων. 

Συζητάω τα θέματα μου με το Chat GPT. Μπορεί να αντικαταστήσει την ψυχοθεραπεία;

Η χρήση τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να λειτουργήσει ως ένας οδηγός σκέψης ή εκτόνωσης, ωστόσο δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη θεραπευτική σχέση και την εκπαίδευση ενός επαγγελματία ψυχικής υγείας. Σε ορισμένες περιπτώσεις έχει παρατηρηθεί ότι η χρήση ΑΙ μπορεί να αυξήσει τη δυσφορία, καθώς ενδέχεται να ενισχύει ή να αναπαράγει σκέψεις και συναισθήματα χωρίς την κλινική αξιολόγηση, την κατανόηση του προσωπικού ιστορικού και τη συναισθηματική ασφάλεια που προσφέρει η ψυχοθεραπευτική διαδικασία. Η ψυχοθεραπεία βασίζεται στη διαπροσωπική σχέση, στην εξατομικευμένη ενσυναίσθηση και κατανόηση και στη σταδιακή επεξεργασία των δυσκολιών, στοιχεία που δεν μπορούν να αντικατασταθούν από ψηφιακά εργαλεία. 

Μπορώ να τα λύσω μόνος/η μου. 

Η αυτοπαρατήρηση είναι σημαντική, αλλά πολλές φορές χρειάζεται καθοδήγηση για να αναδειχθούν μοτίβα που δεν φαίνονται ή να αποκτήσεις πιο λειτουργικά εργαλεία διαχείρισης.

Δέσποινα Γάσπαρη

Ψυχολόγος